Kereviz (Yumru ve Sap): Besin Değeri, Tuz İçeriği, Kereviz Suyu Akımı ve Alerji

Kısaca

  • Kereviz, düşük enerjili, lif, K vitamini, potasyum ve folat içeren bir sebzedir; zeytinyağlı kereviz Türk mutfağının sevilen yemeklerindendir.
  • Sosyal medyadaki “aç karnına kereviz suyu” akımının iddiaları (toksin atma, hastalık tedavi etme) bilimsel değildir.
  • Kereviz AB ve Türkiye’de zorunlu etiketlenen alerjenlerdendir ve ciddi alerjik reaksiyonlara yol açabilir.
  • Varfarin kullananlar K vitamini içeriği nedeniyle tutarlı tüketime dikkat etmelidir.
Bilimsel ad Apium graveolens var. rapaceum (yumru), var. dulce (sap kerevizi)
Familya Apiaceae
Besin içeriği (100 g yumru, pişmiş, yaklaşık) ~27 kcal, ~1,2 g lif, K vitamini, potasyum, fosfor
Önemli bileşenler Apigenin, ftalitler, nitrat, furanokumarinler (az)

Kereviz, Türkiye’de daha çok yumru (kök kerevizi) olarak tüketilir; zeytinyağlı kereviz, kereviz salatası ve yemeklere aroma vermek için kullanılır. Sap kerevizi ise salata ve çorbalarda, son yıllarda ise “yeşil smoothie” ve kereviz suyu olarak popüler hale gelmiştir. Kereviz tohumu hakkında ayrı rehberimize bakabilirsiniz (bkz. kereviz tohumu).

Besin değeri

Kereviz düşük enerjili bir sebzedir; lif, K vitamini, potasyum ve folat içerir. Yaprakları sapından daha fazla vitamin içerir. Kereviz doğal olarak diğer sebzelere göre biraz daha fazla sodyum içerir; ancak bu miktar işlenmiş gıdalardaki tuzla kıyaslanamayacak kadar düşüktür.

Kereviz suyu akımı

Sosyal medyada sabahları aç karnına kereviz suyu içmenin karaciğeri temizlediği, kronik hastalıkları iyileştirdiği, cildi güzelleştirdiği ve kilo verdirdiği iddia edilmektedir. Bu iddiaları destekleyen klinik çalışma yoktur. Kereviz suyu, kerevizin lifini büyük ölçüde kaybeder. Yüksek nitrat içeriği nedeniyle teorik olarak tansiyon üzerinde küçük etkileri olabilir; ancak bu, tansiyon tedavisinin yerine geçmez (bkz. detoks gerçeği, pancar ve nitrat).

Kanıt düzeyi (kereviz suyu iddiaları): Zayıf. Sebze olarak besleyicidir.

Kereviz alerjisi

Kereviz, özellikle Orta Avrupa’da yetişkinlerde en sık besin alerjenlerinden biridir. Huş ve pelin otu polen alerjisiyle çapraz reaksiyon gösterebilir. Yumru, sapa göre daha alerjendir ve pişirme alerjeni her zaman yok etmez. Reaksiyonlar ağızda kaşıntıdan anafilaksiye kadar değişebilir. Kereviz, Türk Gıda Kodeksi’ne göre etiketlerde belirtilmesi zorunlu alerjenler arasındadır.

Kimler dikkat etmeli?

  • Varfarin kullananlar: Kereviz, özellikle yaprakları, K vitamini içerir; düzenli ve tutarlı tüketim önemlidir (bkz. K vitamini).
  • Böbrek hastaları: Potasyum içeriği nedeniyle porsiyon kontrolü; büyük miktarlarda kereviz suyu önerilmez.
  • Güneş hassasiyeti: Kerevizde bulunan furanokumarinler, özellikle mantar enfeksiyonuna uğramış kerevizlerde artar; kereviz işçilerinde ve çok miktarda kereviz tükettikten sonra solaryuma girenlerde ciltte yanık reaksiyonları bildirilmiştir.
  • Gebelik: Yemek olarak tüketimi güvenlidir; tohum ve uçucu yağın yoğun kullanımından kaçınılmalıdır.

Acil durum: Kereviz yedikten sonra dudak-dil şişliği, nefes darlığı, yaygın kurdeşen veya bayılma hissi olursa 112’yi arayın. Kereviz alerjisi olan kişiler, kereviz tuzu ve baharat karışımları dahil işlenmiş gıdaların etiketlerini dikkatle okumalıdır.

Sık sorulan sorular

Kereviz suyu hastalıkları tedavi eder mi?

Hayır. Bu iddiaları destekleyen klinik çalışma yoktur.

Kereviz alerjisi yaygın mı?

Özellikle Avrupa’da yaygın bir besin alerjisidir ve ciddi reaksiyonlara yol açabilir.

Varfarin kullanırken kereviz yenir mi?

Yenebilir; ancak K vitamini içeriği nedeniyle düzenli ve tutarlı tüketim önemlidir.

Kaynaklar ve ileri okuma

  • Ballmer-Weber B.K. ve ark. (2002), Journal of Allergy and Clinical Immunology — Kereviz alerjisi
  • Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü (AB) 1169/2011 — Zorunlu alerjen etiketlemesi
  • EFSA (2008) — Sebzelerde nitrat bilimsel görüşü
  • TürKomp — Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı

Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi

Yukarı Çık