Pancar ve Pancar Suyu: Nitrat, Tansiyon, Spor Performansı ve Pembe İdrar

Kısaca

  • Pancar, diyet nitratı ve betalain pigmentleri bakımından zengin bir kök sebzedir.
  • Pancar suyu ile yapılan çalışmalarda tansiyonda kısa süreli düşüşler ve dayanıklılık egzersizlerinde küçük performans artışları bildirilmiştir.
  • Pancar yedikten sonra idrar ve dışkının pembe-kırmızı renk alması (beturi) genellikle zararsızdır.
  • Pancar ve özellikle pancar yaprağı oksalat içerir; böbrek taşı öyküsü olanlar dikkatli olmalıdır.
Bilimsel adı Beta vulgaris L.
Öne çıkan besinler Folat, manganez, potasyum, lif
Önemli bileşenler Nitrat, betalainler (betanin), oksalat
Saklama Buzdolabında, yaprakları ayrılarak

Kırmızı pancar, Türk mutfağında pancar salatası, turşusu ve şalgamın rengini veren katkı olarak bilinir. Son yıllarda pancar suyu, sporcular arasında “doğal performans artırıcı” olarak popülerleşmiştir.

Besin değeri

Pancar; folat, manganez, potasyum ve lif içerir. Koyu kırmızı rengini veren betalainler antioksidan özellikleriyle araştırılmaktadır. Pancar, şeker pancarıyla akraba olduğu için doğal şeker içeriği diğer sebzelere göre biraz daha yüksektir.

Nitrat, tansiyon ve egzersiz

Pancar, diyet nitratı en yüksek sebzelerdendir. Nitrat, ağızdaki bakteriler aracılığıyla nitrite ve vücutta damar genişletici nitrik oksite dönüşebilir.

  • Tansiyon: Pancar suyu ile yapılan çalışmaları değerlendiren meta-analizlerde sistolik tansiyonda birkaç mmHg’lik kısa süreli düşüşler bildirilmiştir. Uzun vadeli etkiler ve kalp-damar olayları üzerine etkisi bilinmemektedir. Tansiyon tedavisinin yerini almaz.
  • Egzersiz performansı: Bazı çalışmalarda, özellikle antrenmansız veya orta düzeyde antrenmanlı kişilerde, dayanıklılık egzersizlerinde küçük performans artışları bildirilmiştir. Elit sporcularda etki daha tutarsızdır.

İlginç bir not: Gargara ve antiseptik ağız çalkalama ürünleri, nitratı nitrite dönüştüren ağız bakterilerini azaltarak bu etkiyi zayıflatabilir.

Pembe idrar (beturi)

Pancar yedikten sonra bazı kişilerde idrar ve dışkı pembe-kırmızı renk alır. Bu durum genellikle zararsızdır. Ancak demir eksikliği olan kişilerde beturinin daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Pancar yemeden idrarda veya dışkıda kırmızı renk varsa, kanama olasılığı açısından hekime başvurulmalıdır.

Dikkat edilecekler

  • Oksalat: Pancar ve özellikle pancar yaprakları oksalat içerir; kalsiyum oksalat taşı öyküsü olanlar konsantre pancar suyunu düzenli tüketmeden önce hekime danışmalıdır.
  • Tansiyon ilaçları: Yoğun pancar suyu tüketimi tansiyonu ek olarak düşürebilir.
  • Diyabet: Pancar suyu, lifi uzaklaştırıldığı için kan şekerini bütün pancara göre daha hızlı yükseltebilir.
  • Bebekler: Yüksek nitrat içeriği nedeniyle ek gıda döneminde yoğun kullanılmamalıdır.

Sık sorulan sorular

Pancar suyu tansiyonu düşürür mü?

Çalışmalarda kısa süreli küçük düşüşler bildirilmiştir; ancak tansiyon tedavisinin yerine geçmez.

Pancar yedikten sonra idrarım pembe, normal mi?

Genellikle zararsızdır. Pancar yemeden idrarda veya dışkıda kırmızı renk görürseniz hekime başvurun.

Pancar suyu spor performansını artırır mı?

Bazı çalışmalarda dayanıklılık egzersizlerinde küçük artışlar bildirilmiştir; etki kişiden kişiye değişir.

Kaynaklar ve ileri okuma

  • Siervo M. ve ark. (2013), inorganik nitrat ve tansiyon meta-analizi, Journal of Nutrition
  • Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC, 2018) — Yüksek performanslı sporcularda takviyeler konsensüs bildirimi
  • EFSA — Sebzelerde nitrat değerlendirmeleri
  • TÜBİTAK / Türk Gıda Kompozisyon Veri Tabanı (TürKomp)

Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi

Yukarı Çık