Söğüt Kabuğu: Doğal Aspirin mi? Ağrı Üzerine Kanıtlar ve Kimler Kullanmamalı

Kısaca

  • Söğüt kabuğu, vücutta salisilik aside dönüşen salisin içerir; aspirinin keşfine ilham veren bitkidir.
  • Cochrane derlemesi, söğüt kabuğu ekstresinin bel ağrısında kısa süreli fayda sağlayabileceğini düşük kaliteli kanıtlarla bildirmiştir.
  • Aspirin alerjisi veya aspirine bağlı astımı olanlar, kan sulandırıcı kullananlar ve mide ülseri olanlar kullanmamalıdır.
  • Çocuk ve ergenlerde, aspirin gibi Reye sendromu riski nedeniyle kullanılmamalıdır.
Bilimsel ad Salix alba, S. purpurea, S. fragilis ve diğer türler
Familya Salicaceae
Kullanılan kısım Genç dalların kabuğu
Etken maddeler Salisin ve diğer fenolik glikozitler, flavonoidler, tanenler
EMA durumu İyi yerleşmiş kullanım (kısa süreli bel ağrısı) ve geleneksel kullanım (hafif eklem ağrısı, ateş, baş ağrısı)

Söğüt ağaçları, Türkiye’de akarsu kenarlarında yaygın olarak bulunur. Söğüt kabuğunun ağrı ve ateş için kullanımı, Mısır papirüslerinden Hipokrat’a ve Dioskorides’e kadar uzanan uzun bir geçmişe sahiptir. 19. yüzyılda kabuktan salisin izole edilmiş; bunun türevi olan asetilsalisilik asit (aspirin) 1897’de sentezlenmiştir.

Söğüt kabuğu ve aspirin farkı

Salisin, bağırsakta ve karaciğerde salisilik aside dönüşür. Ancak söğüt kabuğu ekstreleriyle alınan salisilat miktarı, ağrı kesici dozda aspirine göre genellikle çok daha düşüktür ve etki daha yavaş başlar. Ayrıca aspirinden farklı olarak salisin, trombosit işlevini aynı derecede güçlü baskılamaz; bu nedenle aspirinin kalp krizini önleme amacıyla kullanımının yerine geçmez. Kabuktaki diğer bileşiklerin (polifenoller, flavonoidler) de etkiye katkıda bulunduğu düşünülmektedir.

Kanıtlar

  • Bel ağrısı: Cochrane derlemesi (Oltean ve ark., 2014), günlük 120–240 mg salisin sağlayan ekstrelerin kısa süreli bel ağrısında plaseboya göre ağrıyı azaltabileceğini, ancak kanıtların düşük kalitede olduğunu bildirmiştir. EMA, söğüt kabuğunu kısa süreli bel ağrısında iyi yerleşmiş kullanım kategorisinde değerlendirmiştir.
  • Osteoartrit ve romatoid artrit: Çalışmaların sonuçları tutarsızdır; bazı çalışmalarda plasebodan farklı bulunmamıştır.

Kanıt düzeyi: Sınırlı (kısa süreli bel ağrısı).

Kimler kullanmamalı?

  • Salisilat veya aspirin alerjisi olanlar ve aspirine duyarlı astımı olanlar,
  • Çocuklar ve 18 yaş altı ergenler: Viral enfeksiyonlar sırasında salisilat kullanımı, karaciğer ve beyni etkileyen nadir ama ölümcül Reye sendromuyla ilişkilidir,
  • Gebeler (özellikle son trimester) ve emzirenler,
  • Mide veya onikiparmak bağırsağı ülseri, mide kanaması öyküsü olanlar,
  • Kanama bozukluğu olanlar ve ameliyat olacaklar,
  • Böbrek veya karaciğer yetmezliği olanlar, G6PD eksikliği olanlar.

Etkileşimler

  • Varfarin, aspirin, klopidogrel ve diğer kan sulandırıcılar (bkz. kan sulandırıcılar),
  • İbuprofen ve diğer NSAİİ’ler (mide yan etkileri artar),
  • Metotreksat (zehirlilik artabilir), bazı idrar söktürücüler ve tansiyon ilaçları,
  • Diğer salisilat içeren ürünler (bazı mide ilaçları, merhemler) — toplam doza dikkat.

Dikkat: Söğüt kabuğu kullanırken siyah dışkı, kanlı kusma, şiddetli mide ağrısı, kulak çınlaması veya nefes darlığı olursa ürünü bırakın ve hekime başvurun; ciddi belirtilerde 112’yi arayın. Kalp krizi veya inmeden korunmak için aspirin kullanıyorsanız, bunu söğüt kabuğuyla değiştirmeyin.

Sık sorulan sorular

Söğüt kabuğu aspirinin yerine geçer mi?

Hayır. Salisilat miktarı ve etkisi farklıdır; özellikle kalp korunması için kullanılan aspirinin yerine geçmez.

Söğüt kabuğu bel ağrısına iyi gelir mi?

Kısa süreli bel ağrısında düşük kaliteli kanıtlarla fayda bildirilmiştir.

Çocuklara söğüt kabuğu verilebilir mi?

Hayır. Reye sendromu riski nedeniyle çocuk ve ergenlerde kullanılmamalıdır.

Kaynaklar ve ileri okuma

  • Oltean H. ve ark. (2014), Cochrane — Bel ağrısı için bitkisel ilaçlar
  • EMA HMPC — Salicis cortex monografisi
  • Vlachojannis J.E. ve ark. (2009), Phytotherapy Research — Söğüt kabuğu ve ağrı: Sistematik derleme
  • ABD NCCIH — Willow bark bilgi sayfası

Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi

Yukarı Çık