Kısaca
- Mür, Kuzey Doğu Afrika ve Arap Yarımadası’nda yetişen ağaçlardan elde edilen aromatik bir reçinedir.
- EMA, mür tentürünü ağız ve boğazdaki hafif iltihaplarda haricen (ağız içi uygulama) geleneksel kullanım kapsamında değerlendirmiştir.
- Ağızdan yüksek dozlarda kullanımı ishal, böbrek tahrişi ve kalp ritmi değişikliklerine yol açabilir.
- Gebelikte, rahim kasılmalarını uyarabileceği için ağızdan kullanılmamalıdır.
| Bilimsel ad | Commiphora myrrha (ve diğer Commiphora türleri) |
|---|---|
| Familya | Burseraceae |
| Kullanılan kısım | Reçine |
| Etken maddeler | Uçucu yağ (furanoseskiterpenler), reçine, zamk |
| EMA durumu | Geleneksel kullanım: Ağız ve boğazdaki hafif iltihaplar (ağız içi kullanım) |
Mür, Somali, Etiyopya, Yemen ve Umman gibi bölgelerde yetişen dikenli ağaçların kabuğundan sızan, kuruyunca kırmızımsı-kahverengi damlalar halinde sertleşen bir reçinedir. Antik Mısır’da mumyalamada, tütsü olarak ve tıbbi amaçla kullanılmış; kutsal kitaplarda da adı geçmiştir. Türkçede “mürrüsafi” olarak da bilinir. Günlük ile birlikte tarihin en değerli aromatik maddeleri arasında yer almıştır (bkz. günlük).
Ağız ve boğaz için kullanım
Mür reçinesi büzücü, antiseptik ve hafif iltihap giderici özellikleri nedeniyle geleneksel olarak ağız yaraları, diş eti iltihabı ve boğaz ağrısında kullanılmıştır. Avrupa İlaç Ajansı HMPC, mür tentürünü ağız ve boğazdaki hafif iltihapların tedavisinde ağız içi (gargara veya diş etine sürme) geleneksel kullanım kategorisinde değerlendirmiştir. Bu değerlendirme uzun süreli kullanım geçmişine dayanır; kontrollü klinik çalışmalar sınırlıdır. Mür, bazı doğal diş macunlarında ve ağız gargaralarında da bulunur.
Kanıt düzeyi: Geleneksel kullanım. Kontrollü klinik çalışmalar sınırlıdır.
Diğer iddialar
Laboratuvar çalışmalarında antibakteriyel, antifungal ve iltihap giderici etkiler gösterilmiştir. Mısır’da parazit enfeksiyonlarında (şistozomiyaz) mür ekstresiyle yapılan bazı çalışmalar umut verici bulunmuş, ancak sonraki çalışmalarda etkinlik doğrulanmamıştır. Kanser, kolesterol ve diyabet iddiaları için güvenilir insan çalışması yoktur.
Güvenlik
- Ağız içi kullanımda genellikle iyi tolere edilir; tat değişikliği ve yanma hissi olabilir. Tentürlerin alkol içeriğine dikkat edilmelidir (bkz. tentür).
- Ciltte ve ağız mukozasında alerjik kontakt dermatit bildirilmiştir.
- Ağızdan yüksek dozlarda ishal, böbrek tahrişi ve kalp hızında değişiklikler bildirilmiştir.
- Mür uçucu yağı ağızdan alınmamalıdır (bkz. uçucu yağların güvenli kullanımı).
Kimler kullanmamalı?
Gebeler (ağızdan kullanım; adet söktürücü etkisi bildirilmiştir), emzirenler, ateşli hastalığı olanlar ve rahim kanaması olanlar (geleneksel kontrendikasyonlar). Diyabet ilacı kullananlar ağızdan kullanım öncesi hekime danışmalıdır; hayvan çalışmalarında kan şekerini düşürdüğü bildirilmiştir. Varfarin kullanan bir hastada etkileşim vaka raporu bulunmaktadır.
Hekime/diş hekimine başvurun: İki haftadan uzun süren ağız yaraları, diş eti kanaması, yüksek ateşle birlikte boğaz ağrısı veya yutma güçlüğü varsa. İyileşmeyen ağız yaraları ağız kanseri açısından değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Mür ne işe yarar?
EMA, ağız ve boğazdaki hafif iltihaplarda ağız içi geleneksel kullanımını kabul etmiştir.
Mür içilir mi?
Ağızdan yüksek dozlarda yan etkiler bildirilmiştir; özellikle gebelikte kullanılmamalıdır.
Mür ile günlük aynı mı?
Hayır. Farklı ağaçlardan elde edilen farklı reçinelerdir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- EMA HMPC — Myrrha monografisi
- Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi — About Herbs: Myrrh
- Botros S. ve ark. (2005), American Journal of Tropical Medicine and Hygiene — Mür ekstresinin şistozomiyazda etkinliği değerlendirmesi
- Baytop T. (1999) — Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi
Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi