Kısaca
- Guggul, Hindistan’da yetişen Commiphora mukul ağacının reçinesidir ve Ayurveda’da kolesterol ile eklem şikâyetlerinde kullanılır.
- 2003’te JAMA’da yayımlanan randomize çalışmada guggul, LDL kolesterolü düşürmemiş, aksine hafifçe artırmıştır.
- Ciltte kaşıntılı döküntü en sık bildirilen yan etkidir; tiroid ve hormon dengesi üzerine etkileri olabilir.
- Kan sulandırıcı, tiroid ilacı ve hormon tedavisi kullananlar ile gebeler kullanmamalıdır.
| Bilimsel ad | Commiphora wightii (eski adı C. mukul) |
|---|---|
| Familya | Burseraceae |
| Kullanılan kısım | Reçine (oleo-gum-resin) |
| Etken maddeler | Guggulsteronlar (Z ve E) |
| Koruma durumu | IUCN Kırmızı Liste’de “kritik tehlike altında” |
Guggul, Hindistan, Pakistan ve Bangladeş’in kurak bölgelerinde yetişen küçük bir ağacın gövdesinden elde edilen reçinedir. Mür (mirra) ile aynı cinse aittir (bkz. mür). Ayurveda’da yaklaşık üç bin yıldır obezite, eklem hastalıkları ve “yağ birikimi” ile ilişkilendirilen durumlarda kullanılmıştır. 1980’lerde Hindistan’da yapılan bazı çalışmalarda kolesterol düşürücü etkiler bildirilmesi, guggulun Batı’da kolesterol takviyesi olarak pazarlanmasına yol açmıştır.
Kolesterol üzerine kanıtlar
Guggulun etken maddesi guggulsteronların laboratuvarda kolesterol metabolizmasını düzenleyen FXR reseptörünü etkilediği gösterilmiştir. Ancak:
- ABD’de yüksek kolesterollü 103 yetişkinle yapılan 8 haftalık randomize, plasebo kontrollü çalışmada (Szapary ve ark., JAMA 2003), standardize guggul ekstresi LDL kolesterolü düşürmemiş; tam tersine plaseboya göre yaklaşık %4–5 artırmıştır. HDL ve trigliseritlerde de anlamlı iyileşme görülmemiştir.
- Önceki olumlu Hint çalışmaları küçük ve metodolojik olarak sınırlıydı; ayrıca katılımcıların beslenme alışkanlıkları farklıydı.
Kanıt düzeyi: Zayıf/olumsuz. Kaliteli bir çalışmada kolesterol düşürücü etki gösterilmemiştir.
Diğer iddialar
Osteoartrit, akne ve kilo kaybı üzerine küçük çalışmalar vardır; sonuçlar tutarsız ve güvenilir değildir.
Yan etkiler
- Cilt döküntüsü: JAMA çalışmasında katılımcıların bir kısmında kaşıntılı, kızarık döküntüler görülmüş ve bazıları çalışmayı bırakmak zorunda kalmıştır.
- Mide bulantısı, ishal, baş ağrısı, hıçkırık.
- Tiroid: Hayvan çalışmalarında tiroid hormonlarını artırdığı bildirilmiştir.
- Hormonal etkiler: Östrojen benzeri etkiler gösterebileceği düşünülmektedir; adet düzensizlikleri bildirilmiştir.
Kimler kullanmamalı?
Gebeler (geleneksel olarak adet söktürücü ve düşük yapıcı olarak kullanılmıştır), emzirenler, tiroid hastalığı olanlar, hormona duyarlı kanser veya durumları olanlar, kanama bozukluğu olanlar ve ameliyat olacaklar.
Etkileşimler
- Kan sulandırıcılar: Trombosit işlevini etkileyebilir; kanama riski.
- Levotiroksin ve tiroid ilaçları.
- Doğum kontrol hapları ve hormon tedavisi.
- Propranolol ve diltiazem: Emilimini azalttığı bildirilmiştir.
- CYP3A4 ile işlenen ilaçlar.
Sürdürülebilirlik
Reçine elde etmek için ağaçların kabuğunun aşırı kesilmesi, türün doğal popülasyonlarını ciddi şekilde azaltmış ve IUCN tarafından “kritik tehlike altında” olarak sınıflandırılmasına yol açmıştır.
Önemli: Yüksek kolesterol, kalp krizi ve inme için önemli bir risk faktörüdür. Statinler gibi etkinliği kanıtlanmış ilaçları bitkisel ürünlerle değiştirmeyin (bkz. kolesterol ve beslenme). Guggul kullanırken yaygın döküntü olursa ürünü bırakın.
Sık sorulan sorular
Guggul kolesterolü düşürür mü?
Kaliteli bir randomize çalışmada LDL kolesterolü düşürmemiş, hafifçe artırmıştır.
Guggulun yan etkileri nelerdir?
Kaşıntılı cilt döküntüsü, mide şikâyetleri ve olası tiroid-hormon etkileri bildirilmiştir.
Guggul ile mür aynı mı?
Aynı cinse ait farklı türlerdir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Szapary P.O. ve ark. (2003), JAMA — Hiperkolesterolemide guggulipid: Randomize kontrollü çalışma
- ABD NCCIH — Guggul bilgi sayfası
- Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi — About Herbs: Guggul
- IUCN Kırmızı Liste — Commiphora wightii
Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi