Kan Grubu Diyeti Gerçekten İşe Yarar mı? Bilimsel Çalışmaların Söyledikleri

Kısaca

  • Kan grubu diyeti, her kan grubunun farklı besinlere ihtiyaç duyduğunu öne süren ve 1990’larda popülerleşen bir yaklaşımdır.
  • 2013’te yayımlanan sistematik derleme, kan grubu diyetinin sağlık yararlarını destekleyen hiçbir kanıt bulamamıştır.
  • 2014’te 1.455 kişiyle yapılan bir çalışma, “kan grubuna uygun” diyetlerin yararlarının kişinin kan grubundan bağımsız olduğunu göstermiştir.
  • Diyeti uygulayanlarda görülen iyileşmeler, işlenmiş gıdaların azalması ve genel olarak daha sağlıklı beslenmeyle açıklanabilir.
İddia 0 grubu “avcı” (et ağırlıklı), A grubu “çiftçi” (vejetaryen), B grubu “göçebe” (süt ürünleri), AB “karma”
Bilimsel dayanak Yok; iddialar kontrollü çalışmalarla desteklenmemiştir
Önemli çalışmalar Cusack ve ark. 2013 (sistematik derleme); Wang ve ark. 2014 (PLoS One)
Risk Gereksiz besin grubu kısıtlaması, bazı kan gruplarında yetersiz beslenme

Kan grubu diyeti, 1996’da yayımlanan popüler bir kitapla yaygınlaşmıştır. İddiaya göre ABO kan grupları insanlık tarihinin farklı dönemlerinde ortaya çıkmıştır ve her kan grubu, atalarının beslenme biçimine uygun besinlerle beslenmelidir. Örneğin 0 grubu için et ağırlıklı, A grubu için bitkisel ağırlıklı beslenme önerilir.

Lektin hipotezi

Diyetin temel mekanizması olarak, bazı besinlerdeki lektin adı verilen proteinlerin belirli kan gruplarındaki kan hücreleriyle tepkimeye girerek “kümelenmeye” yol açtığı ileri sürülmüştür. Ancak bu iddia insanlarda gösterilmemiştir. Lektinlerin çoğu pişirme ile etkisizleşir ve gıdalardaki lektinlerin kan grubuna özgü zararlı etkileri kanıtlanmamıştır (bkz. lektinler). Ayrıca kan gruplarının ortaya çıkışına ilişkin evrimsel hikâye, genetik araştırmalarla uyumlu değildir.

Bilimsel çalışmalar ne diyor?

  • Sistematik derleme (2013): American Journal of Clinical Nutrition’da yayımlanan derlemede (Cusack ve ark.), kan grubu diyetinin sağlık yararlarını değerlendiren uygun tasarımda hiçbir çalışma bulunamamış ve iddiaları destekleyen kanıt olmadığı sonucuna varılmıştır.
  • Toronto çalışması (2014): 1.455 genç yetişkinin beslenme alışkanlıkları ve kan değerleri incelenmiştir (Wang ve ark., PLoS One). Örneğin “A grubu diyetine” uyan kişilerde vücut kitle indeksi, tansiyon ve kolesterol değerlerinde iyileşme görülmüştür; ancak bu iyileşme kişilerin kan grubu ne olursa olsun ortaya çıkmıştır. Yani yarar diyetin kendisinden kaynaklanmaktadır, kan grubu ile uyumundan değil.

Değerlendirme: Kan grubu diyetinin kan grubuna özgü yararları olduğuna dair kanıt yoktur.

Neden işe yaramış gibi görünüyor?

Kan grubu diyetlerinin hepsi işlenmiş gıdaları, şekeri ve rafine ürünleri azaltmayı önerir. Bu değişiklikler kim uygularsa uygulasın kilo kaybı ve sağlık göstergelerinde iyileşme sağlayabilir. Ayrıca diyet yapan kişiler genellikle yediklerine daha çok dikkat eder ve daha az kalori alır. Plasebo etkisi ve kişisel beklentiler de algılanan iyileşmede rol oynar.

Riskler

  • Örneğin A grubu için et ve süt ürünlerinin çok azaltılması, dikkatli planlanmazsa B12, demir ve kalsiyum eksikliğine yol açabilir (bkz. bitkisel beslenme).
  • 0 grubu için önerilen yüksek kırmızı et tüketimi, uzun vadede kalp-damar ve kolorektal kanser riskiyle ilişkilendirilmiştir (bkz. işlenmiş et).
  • Aile bireyleri için farklı menüler hazırlamak gereksiz zaman ve maliyet yükü yaratır.
  • Kan grubu testleri ve buna bağlı kişisel diyet paketleri bilimsel temeli olmayan ticari ürünlerdir.

Kanıta dayalı alternatif

Kan grubundan bağımsız olarak herkes için önerilen yaklaşım; sebze, meyve, baklagil, tam tahıl, kuruyemiş ve zeytinyağından zengin, işlenmiş et, şekerli içecekler ve ultra işlenmiş gıdalardan fakir bir beslenme düzenidir. Akdeniz tipi beslenme bunun iyi bir örneğidir (bkz. Akdeniz diyeti). Kişiye özel beslenme planı için diyetisyene başvurulmalıdır.

Not: Kronik hastalığı olan (diyabet, böbrek hastalığı, kalp hastalığı vb.) veya gebe olan kişiler kısıtlayıcı diyetlere başlamadan önce hekim ve diyetisyene danışmalıdır.

Sık sorulan sorular

Kan grubu diyeti bilimsel mi?

Hayır. Sistematik derlemeler ve çalışmalar kan grubuna özgü bir yarar göstermemiştir.

Kan grubu diyetiyle kilo verenler neden var?

Diyetin işlenmiş gıdaları azaltması ve genel olarak daha sağlıklı beslenmeyi teşvik etmesi kan grubundan bağımsız fayda sağlar.

Kan grubuma göre beslenmeli miyim?

Hayır. Kan grubundan bağımsız olarak dengeli ve çeşitli beslenme önerilir.

Kaynaklar ve ileri okuma

  • Cusack L. ve ark. (2013), American Journal of Clinical Nutrition — Kan grubu diyetleri sağlık yararlarına ilişkin kanıttan yoksundur: Sistematik derleme
  • Wang J. ve ark. (2014), PLoS One — ABO genotipi, “kan grubu diyeti” ve kardiyometabolik risk faktörleri
  • Dünya Sağlık Örgütü — Sağlıklı beslenme bilgi notu
  • T.C. Sağlık Bakanlığı — Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER)

Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi

Yukarı Çık