Kalsiyum ve D Vitamini Takviyesi: Kimler İçin Faydalı, Kalp ve Böbrek Taşı Tartışması

Kısaca

  • Kalsiyum ve D vitamini kemik sağlığı için gereklidir; ancak toplum içinde yaşayan sağlıklı yetişkinlerde kombinasyon takviyesinin kırıkları önlediği tutarlı biçimde gösterilmemiştir.
  • Bakım evlerindeki ve eksikliği olan yaşlılarda kalça kırığı riskinde azalma bildirilmiştir.
  • Kalsiyum takviyelerinin kalp-damar riskini artırabileceğine dair endişeler tartışmalıdır; besinlerden alınan kalsiyum bu riskle ilişkili değildir.
  • Kalsiyum ihtiyacını mümkün olduğunca besinlerden karşılamak önerilir; takviyeler hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
Yetişkin kalsiyum referans alımı (EFSA) 25 yaş üstü günde 950 mg
Kalsiyum üst sınırı (EFSA) Günde 2.500 mg (tüm kaynaklardan)
Kalsiyum formları Kalsiyum karbonat (yemekle alınmalı), kalsiyum sitrat (yemeksiz de emilir)
D vitamini Kan düzeyine göre hekim tarafından belirlenmelidir

Kalsiyum ve D vitamini, kemik sağlığının temel taşlarıdır. Kalsiyum kemiklerin yapı malzemesidir; D vitamini ise kalsiyumun bağırsaktan emilimi için gereklidir. Osteoporozdan korunmak amacıyla birçok kişi, özellikle menopoz sonrası kadınlar, kalsiyum ve D vitamini kombinasyon takviyeleri kullanmaktadır (bkz. osteoporoz).

Kırık önleme üzerine kanıtlar

  • Toplum içinde yaşayan yetişkinler: ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü (USPSTF, 2018), toplum içinde yaşayan ve menopoz sonrası kadınlarda düşük doz (günde 400 IU D vitamini ve 1.000 mg kalsiyum veya daha az) takviyenin kırıkları önlemediğini ve bu nedenle önerilmediğini belirtmiştir; daha yüksek dozlar için kanıtları yetersiz bulmuştur.
  • Bakım evindeki yaşlılar: Cochrane derlemesi (Avenell ve ark., 2014), kalsiyum ve D vitamini kombinasyonunun özellikle bakım evlerinde yaşayan yaşlılarda kalça kırığı riskini bir miktar azaltabileceğini bildirmiştir.
  • Yalnız D vitamini: Geniş çalışmalarda (VITAL) eksikliği olmayan yetişkinlerde tek başına D vitamini takviyesi kırıkları azaltmamıştır.
  • Osteoporoz tedavisi gören hastalar: Osteoporoz ilaçlarının etkinliği için yeterli kalsiyum ve D vitamini düzeyi gereklidir; bu hastalarda takviye hekimin önerisiyle kullanılır.

Kanıt düzeyi: Toplum içinde yaşayan sağlıklı yetişkinlerde sınırlı; bakım evindeki ve eksikliği olan yaşlılarda orta.

Kalp-damar riski tartışması

2010’da BMJ’de yayımlanan bir meta-analiz (Bolland ve ark.), D vitamini olmadan kullanılan kalsiyum takviyelerinin kalp krizi riskinde artışla ilişkili olabileceğini bildirmiş ve tartışmalara yol açmıştır. Sonraki çalışmaların sonuçları tutarsızdır; bazı kuruluşlar (ör. Ulusal Osteoporoz Vakfı ve Amerikan Koruyucu Kardiyoloji Derneği, 2016), önerilen sınırlar içindeki kalsiyum alımının kalp-damar riskini artırmadığını belirtmiştir. Besinlerden alınan kalsiyum ise bu riskle ilişkilendirilmemiştir. Bu nedenle kalsiyumun mümkün olduğunca besinlerden alınması önerilir.

Böbrek taşı

Women’s Health Initiative çalışmasında kalsiyum ve D vitamini takviyesi kullanan kadınlarda böbrek taşı riskinde küçük bir artış görülmüştür. Besinlerden alınan kalsiyum ise böbrek taşı riskini azaltır (bkz. böbrek taşı).

Besinlerden kalsiyum

Süt, yoğurt, ayran, peynir, kemiğiyle yenen balıklar (sardalya, hamsi), tahin, yeşil yapraklı sebzeler, kuru incir, badem ve kalsiyumla zenginleştirilmiş ürünler iyi kaynaklardır. Günde 2–3 porsiyon süt ürünü ve dengeli beslenme çoğu kişinin ihtiyacını karşılar (bkz. kalsiyum, süt).

Takviye kullanılacaksa

  • Kalsiyum karbonat yemekle birlikte alınmalıdır; kalsiyum sitrat yemeksiz de emilir ve mide asidi düşürücü kullananlar için daha uygundur.
  • Tek seferde 500 mg’dan fazla kalsiyum alınmaması emilimi artırır.
  • Kabızlık ve şişkinlik sık yan etkilerdir.
  • D vitamini dozu kan düzeyine göre belirlenmelidir (bkz. D vitamini).

Etkileşimler: Kalsiyum; levotiroksin, bazı antibiyotikler (tetrasiklin, kinolon), demir ve bifosfonatların emilimini azaltır; arada birkaç saat bırakılmalıdır. Böbrek taşı öyküsü, böbrek hastalığı veya kanda kalsiyum yüksekliği olanlar kalsiyum ve D vitamini takviyesini hekime danışmadan kullanmamalıdır.

Sık sorulan sorular

Kalsiyum ve D vitamini kırıkları önler mi?

Toplum içinde yaşayan sağlıklı yetişkinlerde tutarlı biçimde gösterilmemiştir; bakım evindeki yaşlılarda fayda bildirilmiştir.

Kalsiyum takviyesi kalbe zararlı mı?

Tartışmalıdır; besinlerden alınan kalsiyum bu riskle ilişkili değildir.

Kalsiyum takviyesi nasıl alınmalı?

Kalsiyum karbonat yemekle, tek seferde en fazla 500 mg olacak şekilde alınmalıdır; diğer ilaçlarla arada zaman bırakılmalıdır.

Kaynaklar ve ileri okuma

  • US Preventive Services Task Force (2018), JAMA — Kırıkları önlemek için D vitamini, kalsiyum veya kombinasyon takviyesi
  • Avenell A. ve ark. (2014), Cochrane — Yaşlılarda kırıkları önlemek için D vitamini ve analogları
  • Bolland M.J. ve ark. (2010), BMJ — Kalsiyum takviyeleri ve kalp krizi riski: Meta-analiz
  • LeBoff M.S. ve ark. (2022), New England Journal of Medicine — VITAL: D vitamini ve kırıklar

Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi

Yukarı Çık