Kısaca
- Dong quai, Geleneksel Çin Tıbbında “kadın ginsengi” olarak anılan bir melekotu türünün köküdür.
- Menopozda sıcak basması üzerine yapılan randomize bir çalışmada plasebodan farklı bir etki bulunmamıştır.
- Varfarinin etkisini artırarak ciddi kanamalara yol açtığı bildirilmiştir.
- Gebelik, emzirme, kanama bozuklukları ve hormona duyarlı kanser öyküsünde kullanılmamalıdır.
| Bilimsel ad | Angelica sinensis |
|---|---|
| Familya | Apiaceae (maydanozgiller) |
| Kullanılan kısım | Kök |
| Önemli bileşenler | Ligustilid (uçucu yağ), ferulik asit, kumarinler ve furanokumarinler |
| Düzenleyici durum | Takviye; EMA monografisi yok |
Dong quai, Çin, Kore ve Japonya’da yetişen bir melekotu türüdür. Geleneksel Çin Tıbbında kan dolaşımını düzenlediği ve kadın üreme sistemini desteklediği düşünülerek adet düzensizlikleri, adet sancısı ve menopoz şikâyetlerinde, genellikle karışımlar içinde kullanılmıştır. Türkiye’de doğal olarak yetişen Angelica türleri (melekotu) farklı bitkilerdir.
Kanıtlar
- Menopoz: 1997’de yapılan 71 kadınlık randomize, çift kör bir çalışmada (Hirata ve ark.), tek başına dong quai 24 hafta sonunda sıcak basması ve rahim iç zarı kalınlığı üzerinde plasebodan farklı bir etki göstermemiştir. Çok bitkili karışımlarla yapılan çalışmalarda sonuçlar tutarsızdır.
- Adet sancısı ve adet düzensizlikleri: Güvenilir randomize çalışma yoktur.
Kanıt düzeyi: Zayıf.
Güvenlik
- Kanama: Dong quai kumarin türevleri içerir. Varfarin kullanan hastalarda INR yükselmesi ve kanama vakaları bildirilmiştir.
- Güneş hassasiyeti: Furanokumarinler ciltte güneşle birlikte döküntü ve yanığa (fototoksisite) yol açabilir.
- Hormonal etkiler: Laboratuvar çalışmalarında bazı bileşenlerin östrojen reseptörleri üzerinde etkisi bildirilmiştir; bu durum hormona duyarlı kanserlerde endişe yaratır.
- Mide şikâyetleri, ishal, baş ağrısı.
- Uçucu yağında bulunan safrol gibi bazı bileşiklerin kanserojen olabileceği endişesi nedeniyle uçucu yağın kullanımı önerilmez.
Kimler kullanmamalı?
- Gebeler: Rahim kasılmalarını uyarabileceği endişesi vardır.
- Emzirenler ve çocuklar.
- Kanama bozukluğu olanlar, kan sulandırıcı kullananlar ve ameliyat olacaklar (en az 2 hafta önce bırakılmalı).
- Meme, rahim, yumurtalık kanseri öyküsü olanlar ve endometriozis, miyom gibi hormona duyarlı durumları olanlar.
- Aşırı adet kanaması olanlar.
Etkileşimler
Varfarin ve diğer kan sulandırıcılar, aspirin ve antiplatelet ilaçlar (bkz. kan sulandırıcılar), hormon tedavisi ve doğum kontrol hapları, ışığa duyarlılık yapan ilaçlar.
Hekime başvurun: Şiddetli adet sancısı, aşırı veya düzensiz adet kanaması endometriozis, miyom veya başka hastalıkların belirtisi olabilir. Dong quai kullanırken olağandışı morarma, burun-diş eti kanaması, idrar veya dışkıda kan görülürse ürünü bırakın ve hekime başvurun (bkz. menopoz).
Sık sorulan sorular
Dong quai menopoza iyi gelir mi?
Randomize bir çalışmada sıcak basması üzerinde plasebodan farklı bir etki bulunmamıştır.
Dong quai kan sulandırıcılarla kullanılır mı?
Hayır. Varfarinin etkisini artırarak ciddi kanamalara yol açtığı bildirilmiştir.
Hamileler dong quai kullanabilir mi?
Hayır. Rahim kasılmalarını uyarabileceği endişesi nedeniyle kullanılmamalıdır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Hirata J.D. ve ark. (1997), Fertility and Sterility — Dong quai’nin menopoz belirtilerine etkisi: Çift kör RCT
- Page R.L. ve Lawrence J.D. (1999), Pharmacotherapy — Dong quai ile varfarin etkisinde artış
- ABD NCCIH — Dong quai bilgi sayfası
- Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi — About Herbs: Dong Quai
Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi