Acı Portakal (Turunç) ve Sinefrin: Zayıflama Takviyelerindeki Kalp Riskleri

Kısaca

  • Turunç (acı portakal), Türk mutfağında reçel ve sos olarak bilinen bir narenciyedir; kabuğundaki sinefrin bir uyarıcıdır.
  • Efedra yasaklandıktan sonra sinefrin “efedrasız” zayıflama ürünlerinde yaygınlaşmıştır.
  • Özellikle kafeinle birlikte tansiyon, kalp hızı ve ritim sorunlarına yol açabileceğine dair vaka raporları vardır.
  • Turunç meyvesi ve reçelinin mutfakta normal tüketimi, yoğun takviyelerle aynı risk düzeyinde değildir.
Bilimsel ad Citrus aurantium
Familya Rutaceae
Kullanılan kısım Meyve kabuğu, meyve, çiçek (neroli yağı)
Etken madde p-Sinefrin, oktopamin, furanokumarinler
EMA durumu Kabuk: geleneksel kullanım (iştahsızlık, hafif hazımsızlık)

Turunç, Akdeniz ve Ege kıyılarında yetişen, ekşi-acı tadıyla bilinen bir narenciyedir. Türk mutfağında turunç reçeli, suyu ise salata ve balık soslarında kullanılır. Çiçeklerinden elde edilen neroli yağı parfümeride, kabuğu ise geleneksel olarak iştah açıcı ve sindirime yardımcı olarak kullanılmıştır. Avrupa İlaç Ajansı (EMA), acı portakal kabuğunu hafif hazımsızlık ve iştahsızlıkta “geleneksel kullanım” kapsamında değerlendirmiştir.

Sinefrin ve zayıflama ürünleri

Turunç kabuğundaki başlıca alkaloit p-sinefrin, yapısal olarak efedrin ve adrenaline benzer. 2004’te efedra yasaklandıktan sonra, üreticiler “efedrasız” etiketiyle sinefrin içeren zayıflama ve “termojenik” ürünlere yöneldi (bkz. efedra). Bu ürünlerde sinefrin genellikle kafein, yeşil çay ekstresi ve diğer uyarıcılarla birleştirilir.

Kanıtlar

Sinefrinin kilo kaybı üzerine etkisini inceleyen çalışmalar az sayıda, küçük ve kısa sürelidir; çoğu çok bileşenli ürünlerle yapılmıştır. Anlamlı ve kalıcı kilo kaybı gösterilmemiştir.

Kanıt düzeyi (zayıflama): Zayıf.

Güvenlik

Sinefrin içeren takviyelerle ilişkili tansiyon yükselmesi, çarpıntı, kalp ritmi bozukluğu, kalp krizi, inme ve iskemik kolit vaka raporları bildirilmiştir; bu vakaların birçoğunda ürün kafein de içermektedir. Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR), sinefrin ve kafeinin birlikte alınmasının kalp-damar riskini artırabileceği uyarısında bulunmuş ve takviyelerde günlük sinefrin miktarının sınırlandırılmasını önermiştir. Sinefrin, WADA tarafından izleme programına alınmıştır.

Kimler kullanmamalı?

Kalp hastalığı, yüksek tansiyon, ritim bozukluğu, hipertiroidi, glokom, kaygı bozukluğu olanlar, hamileler, emzirenler, 18 yaş altı ve sporcular (yoğun egzersizle birlikte risk artabilir).

Etkileşimler

  • Kafein ve diğer uyarıcılar, MAO inhibitörleri: Tansiyon krizi riski,
  • Turunç suyu, greyfurt gibi furanokumarin içerir; bazı ilaçların (bazı statinler, kalsiyum kanal blokerleri, bazı bağışıklık baskılayıcılar) kan düzeyini etkileyebilir,
  • Kalp ritmini etkileyen ilaçlar.

Mutfakta turunç

Turunç meyvesinin suyu ve reçeli, sağlıklı yetişkinlerde normal miktarlarda tüketildiğinde takviyelerle aynı risk düzeyinde değildir. Ancak greyfurtla etkileşen ilaçları kullananlar turunç suyu konusunda da eczacılarına danışmalıdır. Kabuk yağı ciltte güneşle birlikte lekeye yol açabilir.

Acil durum: Zayıflama veya antrenman öncesi ürün kullandıktan sonra göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, şiddetli baş ağrısı, kanlı ishal veya bayılma olursa hemen 112’yi arayın.

Sık sorulan sorular

Turunç reçeli zararlı mı?

Sağlıklı yetişkinlerde normal miktarlarda tüketimi, yoğun sinefrin takviyeleriyle aynı risk düzeyinde değildir.

Sinefrin kilo verdirir mi?

Anlamlı ve kalıcı kilo kaybı gösterilmemiştir; kalp-damar riskleri bildirilmiştir.

Sinefrin ile kafein birlikte alınır mı?

BfR bu kombinasyonun kalp-damar riskini artırabileceği konusunda uyarmaktadır.

Kaynaklar ve ileri okuma

  • EMA HMPC — Aurantii amari epicarpium et mesocarpium monografisi
  • Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR, 2012) — Sinefrin ve kafein içeren takviyeler hakkında görüş
  • Stohs S.J. (2017), Phytotherapy Research — p-Sinefrin güvenliği derlemesi
  • ABD NCCIH — Acı portakal bilgi sayfası

Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi

Yukarı Çık