Kısaca
- Damla sakızı, Sakız Adası ve Çeşme yöresindeki sakız ağacından elde edilen doğal bir reçinedir.
- EMA, mastikayı hafif sindirim şikâyetlerinde ve haricen küçük yaralarda geleneksel kullanım kategorisinde değerlendirir.
- H. pylori üzerine küçük çalışmalar vardır; standart eradikasyon tedavisinin yerini almaz.
- Antep fıstığı ve sakızağacıgiller alerjisi olanlarda reaksiyon görülebilir.
| Bilimsel adı | Pistacia lentiscus L. var. chia |
|---|---|
| Familya | Anacardiaceae (sakızağacıgiller) |
| Kullanılan kısım | Gövdeden sızan reçine (mastika) |
| Önemli bileşenler | Triterpenler (mastikadienonik ve izomastikadienonik asit), uçucu yağ (α-pinen), polimer (poli-β-mirsen) |
| Kanıt düzeyi | Sınırlı |
Damla sakızı (mastika), sakız ağacının gövdesine açılan çiziklerden sızan reçinenin damlalar halinde kurumasıyla elde edilir. Dünyada en kaliteli damla sakızı Yunanistan’ın Sakız Adası’nda üretilir ve AB’de coğrafi işaret korumasına sahiptir. Çeşme yarımadasında da sakız ağaçlarının yeniden yetiştirilmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Türk mutfağında muhallebi, dondurma, lokum ve kurabiyelerde aroma için kullanılır.
Geleneksel kullanım
Avrupa İlaç Ajansı (EMA), mastikayı hafif hazımsızlık gibi sindirim şikâyetlerinde ağızdan, küçük cilt yaralarının iyileşmesine yardımcı olmak amacıyla haricen “geleneksel kullanım” kategorisinde değerlendirir. Antik çağlardan beri mide rahatsızlıkları ve ağız sağlığı için kullanılmıştır.
Araştırmalar
- Fonksiyonel dispepsi: Küçük bir randomize çalışmada mastikanın hazımsızlık belirtilerini plaseboya göre azalttığı bildirilmiştir.
- H. pylori: Laboratuvar çalışmalarında mastikanın H. pylori bakterisine karşı etkili olduğu gösterilmiştir. Küçük insan çalışmalarında bazı katılımcılarda bakterinin temizlendiği bildirilmiş; ancak oranlar standart antibiyotik tedavilerine göre düşüktür. H. pylori enfeksiyonu, ülser ve mide kanseri riskiyle ilişkili olduğundan mutlaka hekimin önerdiği eradikasyon tedavisiyle tedavi edilmelidir.
- Ağız sağlığı: Mastika sakızı çiğnemenin ağızdaki bazı bakterileri azaltabileceğine dair küçük çalışmalar vardır.
Mide şikâyetleri ne zaman araştırılmalı? Sık tekrarlayan hazımsızlık, yutma güçlüğü, kusma, kilo kaybı, siyah dışkı, kansızlık veya 50 yaş sonrası yeni başlayan şikâyetler hekim değerlendirmesi gerektirir.
Güvenlik
- Gıda ve aroma olarak kullanılan miktarlarda güvenli kabul edilir.
- Alerji: Antep fıstığı, kaju, mango ve diğer sakızağacıgiller alerjisi olanlarda reaksiyon görülebilir.
- Yüksek miktarlarda mide rahatsızlığı ve baş ağrısı bildirilmiştir.
- Hamilelik ve emzirmede tıbbi miktarlarda kullanım için yeterli veri yoktur.
Kalite
Damla sakızı pahalı bir ürün olduğu için başka reçinelerle tağşiş yapılabilir. Güvenilir kaynaklardan, coğrafi işaretli veya üretici bilgisi eksiksiz ürünler tercih edilmelidir.
Sık sorulan sorular
Damla sakızı mideye iyi gelir mi?
EMA hafif sindirim şikâyetlerinde geleneksel kullanım kapsamında değerlendirir; küçük bir çalışmada hazımsızlıkta olumlu sonuç bildirilmiştir.
Damla sakızı H. pylori’yi temizler mi?
Laboratuvarda etkilidir; ancak insanlarda standart tedavinin yerini almaz. H. pylori hekim tarafından tedavi edilmelidir.
Damla sakızı alerji yapar mı?
Antep fıstığı ve sakızağacıgiller alerjisi olanlarda reaksiyon görülebilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- EMA, HMPC — Pistacia lentiscus (Mastix) AB bitkisel monografisi
- Dabos K.J. ve ark. (2010), mastika ve fonksiyonel dispepsi randomize çalışması, Phytomedicine
- Malfertheiner P. ve ark. (2022), Maastricht VI/Florence H. pylori konsensüs raporu, Gut
- Avrupa Komisyonu — Masticha Chiou korumalı menşe adı kaydı
Önemli not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da kişisel sağlık önerisi değildir ve bir hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Herhangi bir bitkisel ürün ya da takviyeyi kullanmadan önce — özellikle düzenli ilaç kullanıyor, hamile ya da emziriyor, kronik bir hastalığınız varsa veya çocuklar söz konusuysa — hekiminize veya eczacınıza danışın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni, acil durumlarda 112’yi arayın. Tıbbi sorumluluk reddi